กระเฉด
ชื่อวิทยาศาสตร์ Neptunia spp.
วงศ์ Mimosaceae
ในประเทศไทยพบ 2 ชนิดคือกระเฉดโคก (Neptunia javanica Miq.) และผักกระเฉด (Neptunia oleracea Lour.) พืชสกุล Neptunia เป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี ขึ้นบนดินหรือลอยในน้ำ หูใบไม่มีหนาม ใบประกอบแบบขนนก ไวต่อการสัมผัส ใบย่อยเรียงตรงข้าม ดอกออกเป็นช่อ ลักษณะช่อดอกเป็นทรงกลมหรือรี ประกอบด้วยดอกสมบูรณ์เพศอยู่ส่วนบนของช่อดอก ดอกส่วนล่างไม่สามารถสืบพันธุ์ได้ มีเกสรผู้ที่เป็นหมันยื่นยาว กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอก 5 กลีบ เกสรเพศผู้ 10 อัน
ปี พ.ศ. 2549 มีรายงานพบกระเฉดแพร่ระบาดและสร้างความเดือดร้อนแก่เกษตรกรและประชาชนผู้ใช้น้ำในบางพื้นที่ทางภาคตะวันออก โดยเฉพาะคลองแปดริ้ว กระเฉดที่พบมีลักษณะคล้ายกับผักกระเฉดที่นำมาบริโภค แต่มีลำต้นแข็งและเหนียวกว่า จึงไม่นิยมนำมาบริโภค แม้แต่สัตว์เลี้ยงเช่น วัว ควาย เป็ดและไก่ ก็ไม่ค่อยกินเป็นอาหาร มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ขยายพันธุ์โดยใช้ส่วนของลำต้น สามารถเจริญเติบโตได้ทั้งในน้ำและบนบก รากมีปมเล็กๆ เหมือนพืชตระกูลถั่วทั่วไป ภายในปมเป็นที่อยู่ของเชื้อไรโซเบียมซึ่งช่วยตรึงไนโตรเจนจากอากาศ
ปัจจุบันพบทั่วทุกภาคของประเทศ ได้แก่ เชียงใหม่ นครสวรรค์ อุดรธานี ขอนแก่น ฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี สมุทรปราการ นนทบุรี สุพรรณบุรี นครปฐม เพชรบุรี นครศรีธรรมราช และพัทลุง เป็นต้น ในแหล่งน้ำพบได้ทั้งในแม่น้ำเจ้าพระยา คลองรังสิต คลองแปดริ้ว คลองแสนแสบ คลองรังสิต และลุ่มน้ำปากพนัง เป็นต้น
ในพื้นที่ชลประทานพบกระเฉดชนิดนี้ แพร่ระบาดในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช และพบว่าได้แพร่กระจายไปตามลำน้ำหลายสายทางภาคใต้ เนื่องจากเป็นวัชพืชที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วและขึ้นหนาแน่นปกคลุมพื้นที่ผิวน้ำอย่างรวดเร็ว การขยายพันธุ์โดยส่วนของลำต้น ถึงแม้ว่าจะมีการออกดอกตลอดปี แต่ไม่พบฝัก เนื่องจากดอกที่ผสมแล้วจะร่วง ไม่สามารถพัฒนาเป็นฝักได้
จากผลการส่งตัวอย่างกระเฉดที่ระบาดบริเวณลุ่มน้ำปากพนังไปจำแนกชนิดที่สวนคิว (Royal Botanic Gardens, Kew) Dr. Gwilym Lewis รายงานว่าเป็นชนิดเดียวกับผักกระเฉด (N. oleracea Lour.) ที่นำมาบริโภค ถึงแม้จะมีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่แตกต่างกันแต่ไม่เด่นชัดถึงขั้นจัดเป็นสายพันธุ์ใหม่ (new variety) ได้ อย่างไรก็ตามผู้วิจัยได้ดำเนินการตรวจสอบลูกผสม ซึ่งอาจเป็นไปได้ว่ากระเฉดชนิดนี้อาจมีความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมระหว่างผักกระเฉดที่เราบริโภคกับกระเฉดโคก (Neptunia javanica Miq.)
ผักกระเฉด (Neptunia oleracea Lour.)
กระเฉดโคก (Neptunia javanica Miq.
