ความเป็นมา ลักษณะโครงการ ประโยชน์ของโครงการ ปัญหา-อุปสรรค ความก้าวหน้าการก่อสร้าง
โครงการเขื่อนคลองท่าด่านอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดนครนายก
"เขื่อนขุนด่านปราการชล"



เป็นการก่อสร้างเขื่อน ขนาดความจุอ่างเก็บน้ำ 224 ล้านลูกบาศก์เมตร เพิ่มพื้นที่ชลประทาน 14,000 ไร่ และปรับปรุงพื้นที่ชลประทานเดิมอีก 171,000 ไร่

ิประโยชน์ของโครงการ

  • ส่งน้ำเพื่อการเกษตรให้แก่พื้นที่ รวม 185,000 ไร่
  • โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษานครนายก 165,000 ไร่
  • โครงการท่าด่านส่วนขยาย 14,000 ไร่
  • โครงการท่าด่านเดิม 6,000 ไร่
  • อุปโภค-บริโภค 16 ล้าน ลูกบาศก์เมตร ต่อปี
  • เกษตรกรได้รับผลประโยชน์ 5,400 ครัวเรือน
  • บรรเทาปัญหาดินเปรี้ยว
  • ลดความเสียหายจากอุทกภัย ได้ร้อยละ 35

ที่ตั้งโครงการ

          อยู่ที่บ้านท่าด่าน ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก



ระยะเวลาก่อสร้าง

      13 ปี (ปี 2540 - 2552)

งบประมาณทั้งโครงการ

       10,193.00  ล้านบาท

ความเป็นมา

          ลุ่มน้ำนครนายกเป็นลุ่มน้ำสาขาหนึ่งของลุ่มน้ำบางปะกง ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมือง อำเภอบ้านนาอำเภอปากพลี อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก มีเนื้อที่ประมาณ 2,430 ตร.กม.ไหลไปบรรจบกับแม่น้ำปราจีนบุรี เป็นแม่น้ำบางปะกง ที่อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ลุ่มน้ำนครนายกตอนบน มีต้นกำเนิดอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ปริมาณน้ำท่าประมาณร้อยละ 93 ของน้ำท่าเฉลี่ยทั้งปีจะเกิดขึ้นในเดือนมิถุนายน ถึงเดือนตุลาคม ส่วนใหญ่จะไหลทิ้งลงทะเลหรือก่อให้เกิดอุทกภัย ส่วนในฤดูแล้ง เกิดปัญหาการขาดแคลนน้ำ และพื้นที่บางส่วนเป็นดินเปรี้ยว ไม่สามารถทำการเพาะปลูกได้



          เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2536 เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระราชดำริให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการเพื่อก่อสร้างเขื่อนคลองท่าด่าน บริเวณบ้านท่าด่าน ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก เพื่อช่วยบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำนครนายกที่เกิดเป็นประจำด้วยระบบชลประทาน ที่จะช่วยควบคุมปริมาณน้ำไม่ให้ไหลเข้าท่วม พื้นที่ และยังสามารถช่วยราษฎรให้มีน้ำใช้ในการเกษตร การอุปโภคบริโภค ตลอดจนแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยว ส่งผลให้ชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎรดีขึ้น

          กรมชลประทานได้รับสนองพระราชดำริในการดำเนินงาน โดยว่าจ้างกลุ่มบริษัทที่ปรึกษา ประกอบด้วย บริษัท แอสดีคอนคอร์ปอเรชั่น จำกัด, บริษัท คอนซัลแทนท์ ออฟ เทคโนโลยี จำกัดและ บริษัท ที เอแอนด์ อี คอนซัลแตนท์ จำกัด เป็นผู้ศึกษาความเหมาะสมและวิเคราะห์ผล กระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการฯ ซึ่งคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้มีมติเห็นชอบต่อรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2539 และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบ เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2539 ให้ก่อสร้างในระหว่างปีงบประมาณ 2540 – 2546 ในวงเงิน 10,193 ล้านบาท และอนุมัติแผนปฏิบัติการป้องกันแก้ไข และติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการฯ ในปีงบประมาณ 2540 – 2551 ในวงเงินงบประมาณ 990 ล้านบาท

          กรมชลประทานได้ว่าจ้างกลุ่มบริษัทที่ปรึกษา ประกอบด้วย บริษัท แอสดีคอน คอร์ปอเรชั่น จำกัด, บริษัท ทีม คอนซัลติ้ง เอนจิเนียริ่ง แอนด์ แมนเนจเมนท์ จำกัด และ Coyne et Bellier ดำเนินการสำรวจและออกแบบเขื่อนหัวงาน และอาคารประกอบพร้อมส่วนประกอบอื่น ของโครงการ เขื่อนคลองท่าด่านอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดนครนายก ซึ่งที่ปรึกษาได้ดำเนินการสำรวจและออกแบบแล้วเสร็จ เมื่อเดือนกันยายน 2541

          เริ่มดำเนินการก่อสร้างเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2542 และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารีฯ ทรงวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2544

          วันที่ 18 พฤษภาคม 2547 คณะรัฐมนตรีลงมติขยายระยะเวลาก่อสร้างโครงการเขื่อนคลองท่าด่านอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดนครนายก จากเดิม 8 ปี (พ.ศ.2540 - 2547) เพิ่มขึ้นเป็น 11 ปี (พ.ศ.2540-2550) ซึ่งสามารถเก็บกักน้ำเต็มเขื่อนในช่วงฤดูฝนปี 2548

ลักษณะโครงการ

       เป็นโครงการก่อสร้างเขื่อนหัวงานและอาคารประกอบพร้อมส่วนประกอบอื่น มีขนาดความจุอ่างเก็บน้ำ 224 ล้านลูกบาศก์เมตร ระดับเก็บกัก +110 ม.รทก.(เมตรเหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง) ระดับน้ำสูงสุด 110.5 ม.รทก. ระดับน้ำต่ำสุด 38 ม.รทก.มีพื้นที่ผิวอ่างฯ ที่ระดับเก็บกักปกติรวม 3,087 ไร่  
      เขื่อนหลัก (Main Dam)
      เป็นเขื่อนคอนกรีตบดอัด (Roller Compacted Concrete หรือ RCC Dam) สูง 93 เมตร ระดับสันเขื่อน +112 ม.รทก. ความยาว 2,720 เมตร ปริมาตรคอนกรีตบดอัด 5.47 ล้านลูกบาศก์เมตร

อาคารประกอบและระบบชลประทาน
(1)  อาคารระบายน้ำล้น (Spill way)

  • เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก สามารถระบายน้ำได้สูงสุด 1,454 ลูกบาศก์เมตร/ วินาที ผ่านช่องระบาย 4 ช่อง มีรูปลักษณะเป็นฝายที่ระดับ +103.50 ม.รทก. ซึ่งควบคุมด้วย Radial Gate 4 ชุด ขนาดชุดละ 10.00 x 8.40 เมตร

(2)   อาคารระบายน้ำลงลำน้ำเดิม (River Outlet)

  • เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ควบคุมอัตราการไหลโดย Fixed Wheel Gate ขนาด 2.00 x 5.00 เมตร และ Butterfly Valve ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.00 เมตร โดยมีระดับธรณีท่อ +28.50 ม.รทก. ระบายผ่านท่อเหล็กเหนียว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.00 เมตร และควบคุมการปล่อยลงท้ายน้ำด้วย Hollow Jet Valve ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.80 เมตร สามารถระบายน้ำได้ 42 ลูกบาศก์เมตร/วินาที

(3)   อาคารระบายน้ำ (Bottom Outlet)

  • เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก มีระดับธรณี +29.00 ม.รทก. ระบายน้ำผ่านช่องขนาดกว้าง 5.00 เมตร สูง 3.00 เมตร ควบคุมการไหลโดย Fixed Wheel Gate ขนาด 2.50 x 3.90 เมตร และ Radial Gate ขนาด 2.50 x 3.45 เมตร สามารถระบายน้ำได้ 182 ลูกบาศก์เมตร/วินาที ซึ่งสามารถลดระดับน้ำจากระดับเก็บกักที่ + 110.00 ม.รทก. ลงมาที่ระดับ +70.00 ม.รทก. ภายใน 10 วัน

(4)   อาคารส่งน้ำเข้าคลองชลประทาน (lrrigation Outlet)

  • เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ระบายน้ำผ่านท่อสเตนเลส ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.90 เมตร จำนวน 1 ท่อมี ระดับธรณี +38.45 ม.รทก. ควบคุมการไหลโดย Fixed Wheel Gate และ Butterfly Valve ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.70 เมตร รวม 2 ชุด ระบายน้ำลงคลองชลประทานโดย Hollow JetValve ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.70 เมตร (2 ชุด) สามารถส่งน้ำเข้าคลองได้รวม 6.05 ลูกบาศก์เมตร/ วินาที

(5)   อาคารผันน้ำระหว่างการก่อสร้างเขื่อน

ประกอบด้วย

  • ทำนบดินปิดกั้นลำน้ำเดิม ขนาดสูง 12.00 เมตร ระดับสันทำนบ +39.00 ม.รทก. กว้าง 5.00 เมตร ความยาวรวม 1,084.00 เมตร
  • อาคารคอนกรีต Retaining Wall ด้านเหนือน้ำและท้ายน้ำ ขนาดความสูง 12.00 เมตร และ 13.00 เมตร ตามลำดับ
  • อาคารผันน้ำคอนกรีตเสริมเหล็กแบบ 2 ช่อง ขนาด 7.00x9.00 เมตร และ 6.00 x 9.00 เมตร สามารถระบายน้ำได้ 700.00 ลูกบาศก์เมตร/วินาที (Return Period 20 ปี) โดยมีระดับธรณี +27.00 ม.รทก.

(6)   เขื่อนดินปิดช่องเขาต่ำ (Saddle Dam)

  • เป็นเขื่อนดินสูง 46.00 เมตร สันเขื่อนที่ระดับ +114 ม.รทก. กว้าง 8.00 เมตร ยาว 350.00 เมตร ปริมาตรเขื่อน 1.22 ล้านลูกบาศก์เมตร

(7)   ถนนขึ้นสันเขื่อนและอาคารประกอบ ที่ทำการบ้านพักถาวรโครงการชลประทานนครนายก ที่ทำการบ้านพักถาวรของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่าด่านพร้อมถนนบริเวณหัวงาน

(8) ระบบส่งน้ำและระบบระบายน้ำ

    (8.1) พื้นที่โครงการท่าด่านเดิมและส่วนขยาย รวม 20,000 ไร่ ดำเนินการในปี 2544- 2547 รวม 4 ปี ประกอบด้วย

  • คลองส่งน้ำ รวมยาว 41.440 กม. และอาคารในคลองส่งน้ำ 234 แห่ง
  • คลองระบายน้ำ รวมยาว 22.410 กม. และอาคารในคลองระบายน้ำ 24 แห่ง

    (8.2) พื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษานครนายก 165,000 ไร่ ดำเนินการสำรวจ - ออกแบบโดยบริษัทที่ปรึกษา เริ่มดำเนินการก่อสร้างปี 2547   

"เขื่อนขุนด่านปราการชล" เขื่อนคอนกรีตอัดบดยาวที่สุดใน
ประเทศไทยและในโลก

โครงการเขื่อนคลองท่าด่าน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.นครนายก

ข่าวสาร
เฝ้าระวังน้ำท่วมนครนายก

อัศจรรย์พระบารมี